Các quảng cáo giả mạo tìm đến bạn như thế nào? (và cách phòng tránh)

Ngày nay, phần lớn các mô hình doanh thu của các nền tảng lớn như các mạng xã hội và phần mềm miễn phí đến từ quảng cáo. Các công cụ miễn phí này luôn được thiết kế để thu hút sự chú ý của người dùng vào các quảng cáo nhằm gia tăng lượt xem quảng cáo và từ đó gia tăng doanh thu. Các quảng cáo vốn vô hại nhưng các băng nhóm tội phạm mạng đã lợi dụng khả năng phân phối quảng cáo rộng khắp và dễ dàng này để tìm kiếm con mồi - thường là những người dùng Internet chưa có nhiều kinh nghiệm và thông tin về các hình thức lừa đảo trực tuyến. Để đánh lừa người xem, bọn tội phạm mạng thường tạo ra các quảng cáo giả mạo các thương hiệu nổi tiếng kèm theo các thông điệp đánh vào tâm lý và lòng tham của người dùng. Một số ví dụ như:

• Nhiều quảng cáo sử dụng tên, logo và hình ảnh của các ứng dụng giao dịch chứng khoán và crypto, hoặc các ứng dụng ngân hàng, đi kèm với lời mời gọi khi cài đặt sẽ có phần thưởng, nhưng thực chất các phầm mềm đó là mã độc chuyên đánh cắp thông tin người dùng, bao gồm mật khẩu và tài khoản ngân hàng, hoặc là mã độc tống tiền (ransomware)
• Nhiều quảng cáo sử dụng tên, logo và hình ảnh của các nhà hàng, khách sạn, khu resort nổi tiếng, đi kèm với giá ưu đãi, khuyến mãi với thời gian/số lượng có hạn. Khi người dùng bấm vào các quảng cáo đó, họ sẽ truy cập vào trang web giả mạo do bọn lừa đảo lập ra. Các trang này được sao chép trông y như các trang web chính thống của các nhà hàng khách sạn. Nhưng sau khi người dùng đặt cọc, chuyển khoản theo thông tin trên các trang giả mạo đó thì thực ra là chuyển tiền cho bọn lừa đảo, và sau đó bọn chúng sẽ biến mất và bạn khônh còn liên lạc được.
• Nhiều trường hợp bọn này, sau khi nhận được tiền còn giả vờ là chưa nhận, bảo là "tiền bị kẹt" và dẫn dụ nạn nhân cài thêm ứng dụng để "đẩy" tiền qua. Thực chất các ứng dụng này sẽ cho phép bọn tin tặc điều khiển điện thoại người dùng từ xa và sau đó là đánh cắp tài khoản ngân hàng.
• Một số dạng quảng cáo lừa đảo khác đạo nhái các ứng dụng bình thường, phổ biến, ví dụ như ứng dụng học toán, ứng dụng nghe nhạc, ... nhưng nếu kiểm tra kỹ, bạn sẽ thấy các ứng dụng này đòi rất nhiều quyền truy cập trên máy tính hoặc điện thoại. Đây là 1 dấu hiệu ứng dụng đó dùng để nghe lén, đánh cắp dữ liệu hoặc mã hoá dữ liệu để tống tiền.

Những quảng cáo này thường được thiết kế rất chuyên nghiệp, bắt mắt, và đạo nhái nhãn hiệu như thật nên khiến người dùng khó phân biệt với quảng cáo thật.

Mục tiêu của các quảng cáo giả mạo này thường là:

• Lừa chuyển tiền
• Đánh cắp tài khoản
• Thu thập thông tin cá nhân
• Phát tán phần mềm độc hại

Các hệ thống quảng cáo trực tuyến từ lâu đã theo dõi hành vi người dùng thông qua các công cụ miễn phí. Từ các thông tin này, họ có thể đoán được nhu cầu của từng người dùng và do đó hiển thị các quảng cáo phù hợp.

Khi bạn:

• Tìm kiếm sản phẩm
• Xem video review
• Đọc bài viết liên quan
• Tìm thông tin tài chính hoặc đầu tư

Hệ thống quảng cáo hiểu rằng bạn đang quan tâm đến chủ đề đó. Sau đó, các quảng cáo liên quan sẽ được hiển thị bất kì nơi nào có liên kết với các nhà quảng cáo. Bạn có thể thấy quảng cáo khi đang lướt mạng xã hội, khi đang nghe nhạc trực tuyến, xem video, hoặc ngay trong các ứng dụng khác. Đây là mô hình chia sẻ doanh thu quảng cáo giữa các nền tảng với nhau.

Tuy nhiên, không phải nhà phân phối quảng cáo nào cũng có khả năng phát hiện nội dung giả mạo hay xấu độc trong nội dung quảng cáo. Đặc biệt là các quảng cáo dẫn dụ đến các trang web giả mạo và ứng dụng giả mạo. Kẻ lừa đảo lợi dụng thiếu sót trong khâu kiểm duyệt này để đưa quảng cáo giả đến đúng nhóm người dùng mục tiêu thông qua cơ chế "nhắm mục tiêu" theo thông tin nhân khẩu học và sở thích.

Kẻ xấu có thể chạy quảng cáo nhắm đến nhóm người dùng cụ thể. Ví dụ:

• Người đang tìm vay tiền
• Người tìm việc làm
• Người quan tâm đầu tư
• Người mua điện thoại giá rẻ

Điều này khiến quảng cáo giả mạo xuất hiện rất “đúng nhu cầu”. Tất cả nhờ vào việc các hành vi từ tra Google, đến đăng bài trên Facebook, đến những gì người dùng trao đổi qua các ứng dụng nhắn tin, đến thời lượng dừng lại xem 1 bài viết nào đó, ... đều được các hệ thống ghi lại và phân tích.

1. Quảng cáo đầu tư lợi nhuận cao

• Lợi nhuận bất thường
• Cam kết không rủi ro
• Kiếm tiền nhanh
• “Cơ hội chỉ hôm nay”

Những quảng cáo này thường đánh vào lòng tham hoặc tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội.

2. Quảng cáo giảm giá quá mức

• Điện thoại giá cực thấp
• Hàng hiệu giảm sâu bất thường
• Voucher giá trị lớn

Sau khi thanh toán, người dùng có thể không nhận được hàng hoặc nhận hàng giả.

3. Quảng cáo giả cập nhật tài khoản

• Yêu cầu đăng nhập lại
• Xác minh tài khoản
• Cập nhật thông tin ngân hàng

Những quảng cáo này thường dẫn tới website giả mạo để đánh cắp mật khẩu.

4. Quảng cáo phần mềm giả

• Ứng dụng diệt virus giả
• Phần mềm crack
• Công cụ tăng tốc thiết bị

Một số phần mềm chứa mã độc hoặc thu thập dữ liệu người dùng.

Các quảng cáo giả mạo thường:

• Thiết kế rất chuyên nghiệp
• Xuất hiện đúng thời điểm
• Đánh vào cảm xúc mạnh
• Tạo cảm giác khẩn cấp
• Sử dụng người nổi tiếng hoặc đánh giá giả

Khi người dùng đang quan tâm đến một sản phẩm hoặc dịch vụ, khả năng mất cảnh giác sẽ cao hơn.

• Giá rẻ bất thường
• Lợi nhuận quá hấp dẫn
• Yêu cầu chuyển tiền nhanh
• Tạo áp lực thời gian
• Link website lạ
• Nhiều lỗi chính tả
• Không có thông tin doanh nghiệp rõ ràng

1. Kiểm tra kỹ website

Luôn kiểm tra tên miền: Cách tốt nhất là sử dụng ứng dụng SafePhone vì ứng dụng này chứa các tên miền chính thống của các dịch vụ, sản phẩm phổ biến. Nếu 1 website nào đó cố tình giả mạo thương hiệu, SafePhone có thể phát hiện và cảnh báo người dùng.

2. Không tin ưu đãi quá hấp dẫn

• Giá quá thấp thường có rủi ro
• Lợi nhuận quá cao thường không thực tế

3. Không cung cấp thông tin nhạy cảm

Bất kì trang web nào yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu hay mã OTP đều là giả mạo & lừa đảo.

4. Sử dụng công cụ bảo vệ

Hiện nay có một vài ứng dụng chuyên biệt trong việc phòng chống lừa đảo có thể nhắc đến là SafePhone. SafePhone ngoài cung cấp khả năng kiểm tra website giả mạo thì còn cho phép người dùng ẩn các quảng cáo. Thay vì tra cứu google bằng các trình duyệt thông thường, khi tra cứu bằng SafePhone, các quảng cáo sẽ bị ẩn đi và bạn không phải lo vô tình nhấp phải. Ngoài ra SafePhone cũng tự động chặn các trình theo dõi qua cookie giúp hạn chế tối đa việc bị theo dõi hành vi khi lướt web.

Các quảng cáo giả mạo ngày càng tinh vi và tận dụng chính hệ thống quảng cáo hiện đại để tiếp cận đúng người dùng mục tiêu. Hiểu cách chúng hoạt động giúp người dùng cảnh giác hơn trước các hình thức lừa đảo trực tuyến. Trong môi trường internet hiện đại, kỹ năng nhận biết quảng cáo giả đã trở thành một phần quan trọng của an toàn số.