4 bước bảo vệ bản thân trên không gian mạng

1. Khoá bảo vệ trang cá nhân trên mạng xã hội

Trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ, việc tạo ra hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo (deepfake) ngày càng trở nên dễ dàng và tinh vi. Không chỉ người nổi tiếng, bất kỳ ai sử dụng mạng xã hội như Facebook hay Instagram đều có thể trở thành mục tiêu bị mạo danh.

Kẻ xấu thường thu thập hình ảnh cá nhân từ trang cá nhân công khai, sau đó tạo tài khoản giả để lừa đảo người thân, bạn bè của bạn. Điều này có thể dẫn đến mất tiền, lộ thông tin cá nhân và ảnh hưởng đến uy tín của bạn.

Vì vậy, việc kích hoạt tính năng Khoá bảo vệ trang cá nhân là một bước quan trọng giúp hạn chế người lạ xem, tải xuống hoặc sử dụng hình ảnh của bạn.

Cách thực hiện trên Facebook

  1. Mở ứng dụng Facebook trên điện thoại → Truy cập vào trang cá nhân của bạn → Nhấn vào biểu tượng dấu ba chấm (⋯)
  2. Chọn mục Khóa bảo vệ trang cá nhân trong phần cài đặt
  3. Đọc thông tin → Nhấn Khóa bảo vệ trang cá nhân → Xác nhận OK

Sau khi kích hoạt, chỉ bạn bè mới có thể xem ảnh, bài viết và story của bạn, giúp giảm đáng kể nguy cơ bị mạo danh.

2. Luôn xác thực chủ sở hữu tài khoản mạng xã hội

Tài khoản giả mạo đang ngày càng tinh vi và có thể giả làm người quen của bạn để thực hiện hành vi lừa đảo.

  • Tài khoản có ít bạn bè, ít bài đăng hoặc mới được tạo
  • Thông tin hồ sơ không rõ ràng hoặc không nhất quán
  • Nhắn tin hỏi mượn tiền, xin mã OTP hoặc gửi link lạ
  • Tạo áp lực, yêu cầu hành động nhanh hoặc giữ bí mật

Nếu nghi ngờ, hãy xác minh bằng cách gọi điện trực tiếp hoặc liên hệ qua kênh khác với người thật.

Tuyệt đối không cung cấp thông tin nhạy cảm hoặc chuyển tiền khi chưa xác minh rõ ràng.

3. Sử dụng ứng dụng sàng lọc cuộc gọi

Các cuộc gọi lừa đảo, giả danh ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc quảng cáo làm phiền ngày càng phổ biến. Nếu không có cơ chế kiểm soát, bạn rất dễ bắt máy theo thói quen và vô tình rơi vào bẫy lừa đảo.

Ứng dụng sàng lọc cuộc gọi giúp tạo ra một lớp bảo vệ trước khi bạn tương tác với cuộc gọi, bằng cách kiểm tra, cảnh báo hoặc chặn số điện thoại đáng ngờ.

Hai phương pháp sàng lọc phổ biến

1. Blacklist (Danh sách đen)

  • Chặn các số điện thoại đã được xác định là spam, lừa đảo hoặc quảng cáo
  • Dữ liệu có thể đến từ cộng đồng, tổ chức bảo mật hoặc hệ thống phân tích
  • Hoạt động tự động: khi số nằm trong danh sách đen gọi đến → sẽ bị chặn hoặc cảnh báo

Ưu điểm: Không cần thiết lập nhiều, hoạt động tự động và tiện lợi cho hầu hết người dùng. Nhược điểm: Không thể chặn được các số mới chưa từng bị báo cáo.

2. Whitelist (Danh sách cho phép)

  • Chỉ cho phép các số có trong danh bạ hoặc danh sách tin cậy gọi đến
  • Tất cả các số lạ sẽ bị chặn hoặc làm im lặng
  • Phù hợp với trẻ em, người lớn tuổi hoặc khi cần tập trung cao

Ưu điểm: Mức độ bảo vệ cao nhất vì gần như chặn toàn bộ số lạ. Nhược điểm: Có thể bỏ lỡ cuộc gọi quan trọng từ số chưa lưu.

SafePhone – Kết hợp cả Whitelist và Blacklist

SafePhone cung cấp cả hai phương pháp trên, giúp bạn linh hoạt lựa chọn theo nhu cầu sử dụng.

  • Sử dụng Blacklist để tự động chặn các số đã biết là lừa đảo
  • Sử dụng Whitelist để chỉ cho phép danh bạ liên lạc gọi đến
  • Có thể kết hợp cả hai để tăng mức độ bảo vệ

Ngoài ra, SafePhone còn cung cấp các tính năng nâng cao:

  • Hiển thị cảnh báo khi có cuộc gọi nghi ngờ
  • Tự động chặn trước khi điện thoại đổ chuông (trên Android)
  • Hoạt động offline với danh sách đen được cập nhật sẵn
  • Gửi cảnh báo đến người thân (qua Slack) khi có sự kiện bất thường

Nhờ việc kết hợp giữa whitelist và blacklist, SafePhone không chỉ giúp bạn tránh bị làm phiền mà còn giảm đáng kể nguy cơ bị lừa đảo qua điện thoại.

4. Sử dụng ứng dụng kiểm tra đường link giả mạo

Lừa đảo qua đường link (phishing) là một trong những hình thức phổ biến nhất hiện nay. Chỉ cần bấm vào một liên kết giả mạo, bạn có thể bị đánh cắp tài khoản, mất tiền hoặc lộ thông tin cá nhân.

Dấu hiệu nhận biết URL lừa đảo

  • Tên miền gần giống website chính thức nhưng có thay đổi nhỏ
  • Đường link dài bất thường, chứa ký tự lạ hoặc được rút gọn
  • Nội dung đi kèm mang tính khẩn cấp, đe dọa hoặc thúc ép hành động
  • Có lỗi chính tả, ngữ pháp hoặc cách trình bày thiếu chuyên nghiệp

Nhiều người lầm tưởng rằng website có biểu tượng ổ khóa (HTTPS) là an toàn tuyệt đối, nhưng thực tế không phải vậy. Kẻ lừa đảo vẫn có thể tạo website giả có HTTPS để đánh lừa người dùng.

Để bảo vệ bản thân, bạn nên kiểm tra kỹ link trước khi bấm bằng cách:

  • Di chuột lên link (trên máy tính) để xem địa chỉ thật
  • Nhấn giữ link (trên điện thoại) để xem URL đầy đủ

Ứng dụng như SafePhone có thể hỗ trợ kiểm tra và chặn các URL nguy hiểm trước khi bạn truy cập, đóng vai trò như một lớp lọc bảo vệ bổ sung.

5. Chia sẻ kiến thức đến với mọi người xung quanh

An toàn thông tin không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là trách nhiệm cộng đồng. Việc chia sẻ kiến thức về các hình thức lừa đảo giúp người thân, bạn bè của bạn tránh được những rủi ro không đáng có.

Các công cụ như SafePhone có thể hỗ trợ gửi cảnh báo khi phát hiện cuộc gọi lạ hoặc đường link đáng ngờ, giúp bạn theo dõi và bảo vệ người thân tốt hơn.

  • Thông báo khi có số lạ gọi đến
  • Cảnh báo khi truy cập link đáng ngờ
  • Giúp phát hiện sớm các dấu hiệu lừa đảo

Chỉ cần một hành động nhỏ như chia sẻ thông tin hữu ích, bạn đã góp phần xây dựng một môi trường internet an toàn hơn cho mọi người.

Xem thêm: