4 bước bảo vệ bản thân trên không gian mạng

Tăng cường bảo mật trên điện thoại di động

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp giúp theo dõi và bảo vệ người thân trước vấn nạn lừa đảo trực tuyến, hãy tải ngay SafePhone!

Tải SafePhone từ PlayStore

1. Khoá bảo vệ trang cá nhân trên mạng xã hội

Trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ, việc tạo ra hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo (deepfake) ngày càng trở nên dễ dàng và khó phân biệt thật giả. Bất kì ai, hông chỉ người nổi tiếng, đã và đang sử dụng mạng xã hội như Facebook hay Instagram đều có nguy cơ trở thành nạn nhân của việc bị mạo danh. Nguyên do chính cho việc này chủ yếu đến từ thói quen công khai hình ảnh, thông tin, thậm chí video cá nhân trên mạng xã hội. Thói quen bất cẩn này vô tình cung cấp miễn phí dữ liệu cá nhân cho các đối tượng xấu và từ đó chúng có thể tạo dựng các hình ảnh video nhạy cảm, sai sự thật nhằm bôi nhọ, gây hiểu nhầm hoặc thậm chí là tống tiền nạn nhân. Đã có không ít các vụ việc lạm cụng công cụ Deepfake gây hại đến danh dự, uy tín và nhân phẩm của người dùng mạng xã hội, gây ra cả thiệt hại về tinh thần lẫn tài chính. Vì vậy, hãy hạn chế công khai hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội. Thay vào đó hãy kích hoạt tính năng Khoá bảo vệ trang cá nhân nhằm hạn chế người lạ xem, tải xuống hoặc sử dụng hình ảnh của bạn.

Cách Khoá bảo vệ trang cá nhân Facebook

  1. Mở ứng dụng Facebook trên điện thoại → Truy cập vào trang cá nhân của bạn → Nhấn vào biểu tượng dấu ba chấm (⋯)
  2. Chọn mục Khóa bảo vệ trang cá nhân trong phần cài đặt
  3. Đọc thông tin → Nhấn Khóa bảo vệ trang cá nhân → Xác nhận OK

Sau khi kích hoạt, chỉ bạn bè mới có thể xem ảnh, bài viết và story của bạn, giúp giảm đáng kể nguy cơ bị mạo danh. Đối với các mạng xã hội khác, nếu không có tính năng tương tự, hãy thật thận trọng trong việc chia sẻ thông tin và hình ảnh cá nhân.

2. Luôn xác thực chủ sở hữu tài khoản mạng xã hội

Do tính chất ẩn danh trên mạng xã hội, các tài khoản giả mạo được tạo ra ngày càng nhiều nhằm phục vụ nhiều mục đích trong đó có lừa đảo. Các tài khoản này thường có các đặc điểm:

  • Tài khoản có ít bạn bè, ít bài đăng hoặc mới được tạo
  • Thông tin hồ sơ không rõ ràng hoặc không nhất quán
  • Nhắn tin hỏi mượn tiền, xin mã OTP hoặc gửi link lạ
  • Tạo áp lực, yêu cầu hành động nhanh hoặc giữ bí mật

Nếu bạn nhận được lời mời kết bạn từ tài khoản có ảnh của bạn bè hoặc người thân của mình, và sau đó chủ động nhắn tin để vay tiền hay dụ dỗ tải các ứng dụng khác, hãy cẩn thận!. Trong nhiều trường hợp đây là kịch bản lừa gạt phổ biến. Hãy liên hệ trực tiếp với người trong ảnh để xác thực sở hữu tài khoản. Một cách khác là video call sang tài khoản đó với thời lượng dài nhằm xác minh người đằng sau tài khoản. Nếu phát hiện tài khoản giả mạo, hãy chia sẻ thông tin với những người xung quanh ngay để đề phòng, đồng thời sử dụng các tính năng báo cáo giả mạo trên các nền tảng mạng xã hội.

3. Sử dụng ứng dụng sàng lọc cuộc gọi

Các cuộc gọi lừa đảo, giả danh ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc quảng cáo làm phiền ngày càng phổ biến. Nếu không có cơ chế kiểm soát, bạn, hoặc người thân của bạn, rất dễ bắt máy theo thói quen và vô tình rơi vào bẫy lừa đảo.

Ứng dụng sàng lọc cuộc gọi sẽ giúp tạo ra một lớp bảo vệ trước khi bạn tương tác với cuộc gọi, bằng cách kiểm tra, cảnh báo hoặc chặn số điện thoại đáng ngờ.

Hai phương pháp sàng lọc phổ biến

1. Blacklist (Danh sách đen)

  • Chặn các số điện thoại đã được xác định là spam, lừa đảo hoặc quảng cáo
  • Dữ liệu đến từ đóng góp của cộng đồng, tổ chức bảo mật và hệ thống phân tích tự động
  • Hoạt động tự động: khi số nằm trong danh sách đen gọi đến → sẽ bị chặn hoặc cảnh báo

Ưu điểm: Không cần thiết lập nhiều, hoạt động tự động và tiện lợi cho hầu hết người dùng.

Nhược điểm: Không thể chặn được các số mới chưa từng bị báo cáo.

2. Whitelist (Danh sách tín nhiệm)

  • Chỉ cho phép các số có trong danh bạ hoặc danh sách tin cậy gọi đến
  • Tất cả các số lạ sẽ bị chặn
  • Phù hợp với trẻ em, người lớn tuổi hoặc khi cần tập trung cao

Ưu điểm: Mức độ bảo vệ cao nhất vì gần như chặn toàn bộ số lạ.

Nhược điểm: Có thể bỏ lỡ cuộc gọi quan trọng từ số chưa lưu.

SafePhone – Kết hợp cả Whitelist và Blacklist

SafePhone cung cấp cả hai phương pháp trên, giúp bạn linh hoạt lựa chọn theo nhu cầu sử dụng.

  • Sử dụng Blacklist để tự động chặn các số đã biết là lừa đảo
  • Sử dụng Whitelist để chỉ cho phép danh bạ liên lạc gọi đến
  • Có thể kết hợp cả hai để tăng mức độ bảo vệ

Ngoài ra, SafePhone còn cung cấp các tính năng nâng cao:

  • Hiển thị cảnh báo khi có cuộc gọi nghi ngờ
  • Tự động chặn trước khi điện thoại đổ chuông (trên Android)
  • Hoạt động offline với danh sách đen được cập nhật sẵn
  • Gửi cảnh báo đến người thân (qua Slack) khi có sự kiện bất thường

Nhờ việc kết hợp giữa whitelist và blacklist, SafePhone không chỉ giúp bạn tránh bị làm phiền mà còn giảm đáng kể nguy cơ bị lừa đảo qua điện thoại.

4. Sử dụng ứng dụng kiểm tra đường link giả mạo

Lừa đảo qua đường link (phishing) là một trong những hình thức phổ biến nhất hiện nay. Chỉ cần bấm vào một liên kết giả mạo, bạn có thể bị đánh cắp tài khoản, mất tiền hoặc lộ thông tin cá nhân.

Dấu hiệu nhận biết URL lừa đảo

  • Tên miền gần giống website chính thức nhưng có thay đổi nhỏ
  • Đường link dài bất thường, chứa ký tự lạ hoặc được rút gọn
  • Nội dung đi kèm mang tính khẩn cấp, đe dọa hoặc thúc ép hành động
  • Có lỗi chính tả, ngữ pháp hoặc cách trình bày thiếu chuyên nghiệp

Nhiều người lầm tưởng rằng website có biểu tượng ổ khóa (HTTPS) là an toàn tuyệt đối, nhưng thực tế không phải vậy. Kẻ lừa đảo vẫn có thể tạo website giả có HTTPS để đánh lừa người dùng.

Để bảo vệ bản thân, bạn nên kiểm tra kỹ link trước khi bấm bằng cách:

  • Di chuột lên link (trên máy tính) để xem địa chỉ thật
  • Nhấn giữ link (trên điện thoại) để xem URL đầy đủ

Ứng dụng như SafePhone có thể hỗ trợ kiểm tra và chặn các URL nguy hiểm trước khi bạn truy cập, đóng vai trò như một lớp lọc bảo vệ bổ sung.

5. Chia sẻ kiến thức đến với mọi người xung quanh

An toàn thông tin không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là trách nhiệm cộng đồng. Việc chia sẻ kiến thức về các hình thức lừa đảo giúp người thân, bạn bè của bạn tránh được những rủi ro không đáng có.

Các công cụ như SafePhone có thể hỗ trợ gửi cảnh báo khi phát hiện cuộc gọi lạ hoặc đường link đáng ngờ, giúp bạn theo dõi và bảo vệ người thân tốt hơn.

  • Thông báo khi có số lạ gọi đến
  • Cảnh báo khi truy cập link đáng ngờ
  • Giúp phát hiện sớm các dấu hiệu lừa đảo

Chỉ cần một hành động nhỏ như chia sẻ thông tin hữu ích, bạn đã góp phần xây dựng một môi trường internet an toàn hơn cho mọi người.

Xem thêm: